Thứ Năm, ngày 19 tháng 11 năm 2026

Kinh tế Đức và bài toán năng lượng: những gì doanh nghiệp Việt có thể học

Huỳnh Phương Dung · 19/11/2026 06:47 · cập nhật 19/11/2026 06:58 · đọc 3 phút
Kinh tế Đức và bài toán năng lượng: những gì doanh nghiệp Việt có thể học

Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang vật lộn với chi phí năng lượng cao sau khi giảm phụ thuộc vào khí đốt Nga. Câu chuyện này có nhiều bài học cho doanh nghiệp Việt.

Trong nhiều năm, mô hình kinh tế Đức được xem là hình mẫu của sự ổn định: công nghiệp chế tạo mạnh, xuất khẩu lớn, và nguồn năng lượng giá rẻ từ khí đốt Nga. Chỉ trong vài năm, mô hình đó đã phải thay đổi căn bản. Khi nguồn cung khí đốt từ Nga bị cắt giảm, giá năng lượng tại Đức tăng vọt, nhiều doanh nghiệp sản xuất phải thu hẹp quy mô hoặc chuyển một phần sản xuất ra nước ngoài.

Khi năng lượng rẻ không còn là lợi thế mặc định

Trước đây, khí đốt giá rẻ từ Nga là một trong những nền tảng giúp công nghiệp Đức cạnh tranh. Các ngành như hóa chất, thép, sản xuất ô tô và máy móc đều tiêu thụ rất nhiều năng lượng, và giá năng lượng thấp giúp họ giữ được biên lợi nhuận ngay cả khi chi phí lao động cao. Khi nguồn cung này bị gián đoạn, các doanh nghiệp Đức phải mua khí đốt hóa lỏng với giá cao hơn nhiều, hoặc chuyển sang các nguồn năng lượng tái tạo chưa đủ ổn định.

Bài học đầu tiên cho doanh nghiệp Việt Nam là không nên xem bất kỳ lợi thế chi phí nào là vĩnh viễn. Việt Nam cũng đang đối mặt với áp lực tương tự: giá điện có xu hướng tăng, nguồn cung điện vào mùa khô không phải lúc nào cũng ổn định, và các doanh nghiệp xuất khẩu ngày càng chịu sức ép về tiêu chuẩn năng lượng xanh từ đối tác châu Âu. Doanh nghiệp nào chủ động đa dạng hóa nguồn năng lượng, đầu tư vào điện mặt trời mái nhà hay các giải pháp tiết kiệm năng lượng từ sớm, sẽ ít bị động hơn khi chi phí năng lượng biến động.

Chuyển đổi xanh: chi phí trước mắt, lợi thế lâu dài

Đức đã đặt mục tiêu chuyển đổi năng lượng từ nhiều năm trước, nhưng quá trình này diễn ra chậm hơn dự kiến vì hạ tầng lưới điện, thủ tục cấp phép và chi phí đầu tư. Khi khủng hoảng năng lượng xảy ra, nước Đức vừa phải đẩy nhanh chuyển đổi, vừa phải duy trì nguồn cung ngắn hạn bằng than đá và khí đốt hóa lỏng, tạo ra những mâu thuẫn chính sách khó xử. Tuy vậy, các doanh nghiệp Đức đầu tư sớm vào năng lượng tái tạo và hiệu quả năng lượng đã chứng tỏ khả năng chống chịu tốt hơn hẳn trong giai đoạn giá năng lượng tăng cao.

Với doanh nghiệp Việt Nam, chuyển đổi xanh không còn là chuyện của tương lai xa, mà là yêu cầu hiện tại từ các đối tác xuất khẩu. Nhiều nhà mua hàng châu Âu đã yêu cầu nhà cung cấp báo cáo lượng khí thải carbon, và trong tương lai gần, các sản phẩm có lượng khí thải cao có thể phải chịu thêm thuế carbon khi vào thị trường châu Âu. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đầu tư sớm vào năng lượng tái tạo, đo lường khí thải và cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt so với doanh nghiệp chậm chân.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Bài học về chuỗi cung ứng và sự linh hoạt

Ngoài năng lượng, câu chuyện của Đức còn cho thấy tầm quan trọng của sự linh hoạt trong chuỗi cung ứng. Khi một nguồn cung bị gián đoạn, doanh nghiệp có nhiều nhà cung cấp thay thế, có khả năng chuyển đổi nhanh giữa các nguồn nguyên liệu, sẽ vượt qua khủng hoảng tốt hơn doanh nghiệp phụ thuộc vào một đối tác duy nhất. Đức đã phải xây dựng gấp các cảng nhập khí đốt hóa lỏng, ký hợp đồng với nhiều nhà cung cấp mới, và tăng cường kết nối lưới điện với các nước láng giềng, tất cả trong thời gian rất ngắn.

Doanh nghiệp Việt Nam cũng cần tư duy tương tự về chuỗi cung ứng của mình. Phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường xuất khẩu, một nhà cung cấp nguyên liệu hay một tuyến vận chuyển duy nhất đều tiềm ẩn rủi ro. Việc đa dạng hóa thị trường, xây dựng quan hệ với nhiều nhà cung cấp, và duy trì một mức tồn kho an toàn cho nguyên liệu quan trọng, là những biện pháp phòng ngừa không tốn kém bằng cái giá phải trả khi khủng hoảng xảy ra. Câu chuyện của Đức cho thấy ngay cả nền kinh tế mạnh nhất châu Âu cũng có thể bị tổn thương khi phụ thuộc quá nhiều vào một nguồn cung.

Huỳnh Phương Dung
Phóng viên

Phóng viên chuyên ghi chép hiện trường, yêu thích kể chuyện bằng hình ảnh và dữ liệu thực tế.