Nội dung chính
Chỉ tiêu năng suất lao động và TFP cần được nâng lên 9% và 60% để Việt Nam đạt mức tăng trưởng GDP trên 10% trong giai đoạn 2026‑2030.
Bối cảnh: Dự thảo Quy hoạch tổng thể 2021‑2030
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng vừa trả lời các ý kiến của đại biểu Quốc hội về đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu năng suất lao động và tổng yếu tố sản xuất (TFP) trong Dự thảo Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021‑2030. Đây là một trong những chỉ tiêu then chốt quyết định khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026‑2030.
Yêu cầu tăng chỉ tiêu năng suất lao động và TFP
Trong phiên họp ngày 28/11, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng trích dẫn mô hình Solow và chỉ ra rằng để đạt mức tăng trưởng GDP hơn 10%/năm, tốc độ tăng năng suất lao động phải đạt ít nhất 9%/năm và đóng góp của TFP cần lên tới 60%. Đề xuất hiện tại trong dự thảo chỉ đặt mức 8,5% cho năng suất lao động và 55% cho TFP – con số Hùng cho là chưa đủ.
Mô hình Solow và mức tăng cần thiết
Theo World Bank, khi nền kinh tế có mức năng suất cơ bản thấp (Việt Nam hiện chỉ đạt khoảng 1/8 năng suất của Singapore), tăng nhanh năng suất lao động là động lực duy nhất để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong 10‑15 năm tới.
Phản hồi của Bộ trưởng Tài chính
Bộ trưởng Thắng khẳng định đã “nghiên cứu rất kỹ” các chỉ tiêu này và cho biết bộ chỉ tiêu đã được Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương xem xét, thảo luận kỹ lưỡng, sau đó đưa vào dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội 14 của Đảng. Vì vậy, ông “xin phép được giữ nguyên” mức 8,5% và 55% trong dự thảo hiện tại.
Ông cũng nhấn mạnh rằng các quốc gia, kể cả những nước phát triển, vẫn sử dụng chỉ tiêu giường bệnh trên 1 vạn dân trong quy hoạch y tế, đồng thời đang phát triển các chỉ tiêu mới phù hợp với mô hình chăm sóc sức khỏe hiện đại.
Cuộc tranh luận về chỉ tiêu y tế
Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) cho rằng chỉ tiêu “giường bệnh trên 1 vạn dân” không còn phản ánh thực tế khi xu hướng điều trị ngoại trú ngày càng tăng. Ông đề xuất thay thế bằng chi tiêu y tế quốc gia (THE) dưới dạng %GDP: 8‑9% vào năm 2030 và 15‑16% vào năm 2045.
Theo OECD, tỷ lệ chi tiêu y tế so với GDP trung bình của các nước thành viên nằm trong khoảng 8‑9%, trong khi Mỹ chi tiêu khoảng 16‑17% GDP. Việt Nam hiện đang ở mức 5‑6%.
Bộ trưởng Thắng trả lời rằng, dù nhiều quốc gia đang chuyển sang chỉ tiêu %GDP, họ vẫn duy trì việc sử dụng chỉ tiêu giường bệnh trong thống kê và quy hoạch. Tuy nhiên, Bộ trưởng cam kết ghi nhận đề xuất này để xem xét bổ sung vào bộ chỉ tiêu trong các vòng rà soát tiếp theo.
Nhận định cuối cùng
Việc duy trì mức chỉ tiêu hiện tại (8,5% năng suất lao động, 55% TFP) có thể khiến Việt Nam khó đạt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%/năm trong giai đoạn 2026‑2030. Các chuyên gia kinh tế khuyến nghị cần xem xét nâng mức mục tiêu lên ít nhất 9% và 60% để đồng bộ với mô hình tăng trưởng bền vững.
Đồng thời, việc cập nhật chỉ tiêu y tế sang %GDP sẽ giúp Việt Nam so sánh dễ dàng hơn với chuẩn quốc tế và phản ánh đúng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.