Quý IV 2025 – Đoạn nước rút quyết định

Thị trường toàn cầu đã mở rộng, đưa kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam gần 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm trước.

Trong bốn tháng cuối năm, doanh thu đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ 2024. Tháng 12 một mình đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%, cho thấy sức mua mùa lễ hội đang trở lại mạnh mẽ.

Cấu trúc mặt hàng: Tôm dẫn đầu, cá ngừ gặp khó khăn

Tôm vẫn là trụ cột, với kim ngạch khoảng 4,65 tỷ USD – tăng 20% so với 2024. Đặc biệt, tôm hùm ghi 817 triệu USD, tăng hơn gấp đôi nhờ nhu cầu bùng nổ ở Trung Quốc và các thị trường châu Á.

Cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%), trong khi các loại cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Ngược lại, cá ngừ giảm 10,8% do thiếu nguyên liệu, chi phí đánh bắt tăng và áp lực từ quy định IUU và MMPA của Mỹ.

Những nhóm hải sản tăng trưởng mạnh

• Tôm: 1.244,0 triệu USD (+16,8%)
• Mực, bạch tuộc: +20,4%
• Cua, ghẹ: +20,9%

Những mặt hàng có giá trị gia tăng cao vẫn giữ vị thế đầu tàu trong giai đoạn phục hồi. Ngược lại, các sản phẩm khai thác biển đang chịu áp lực tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.

Doanh nghiệp dẫn đầu và chiến lược chuyển dịch thị trường

STAPIMEX ghi 309,8 triệu USD, Minh Phú (Cà Mau & Hậu Giang) hơn 542 triệu USD, và Vĩnh Hoàn duy trì vị trí số 1 cá tra với 249,0 triệu USD. Các doanh nghiệp như Phát Lợi, An Hải, CASES cũng đang tập trung vào chế biến sâu và thị trường Trung Quốc.

Chiến lược đa dạng hoá thị trường đã giúp các công ty giảm phụ thuộc vào Hoa Kỳ, nơi thuế chống bán phá giá và quy định MMPA gây áp lực. Thay vào đó, họ đẩy mạnh xuất khẩu sang khối CPTPP (hơn 3 tỷ USD) và Trung Quốc (2,4 tỷ USD).

Quản trị rủi ro và “giỏ thị trường”

Doanh nghiệp không còn chỉ dựa vào một kênh xuất khẩu. Họ phân bổ đơn hàng theo nhiều thị trường, giảm thiểu rủi ro khi chính sách thay đổi đột ngột.

Thách thức xanh hoá và chuẩn mực quốc tế

Quý IV cho thấy các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định MMPA đang ảnh hưởng mạnh đến nhóm hải sản khai thác. Đòi hỏi minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và chứng chỉ xanh ngày càng cao.

Để duy trì thị phần, doanh nghiệp cần:

• Áp dụng hệ thống quản lý truy xuất nguồn gốc (Traceability)
• Đạt chứng nhận xanh (ví dụ: MSC, ASC) cho các sản phẩm khai thác
• Tối ưu chuỗi lạnh và quy trình kiểm soát chất lượng

Triển vọng 2026: Từ kim ngạch sang năng lực thích ứng

Năm 2026, tiêu chí thành công sẽ không chỉ dựa vào doanh thu mà còn vào khả năng đáp ứng các yêu cầu thương mại xanh, minh bạch chuỗi cung ứng và khả năng chuyển dịch nhanh chóng giữa các thị trường.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị cho chi phí tuân thủ tăng, nguồn nguyên liệu khai thác ngày càng khan hiếm và các yêu cầu chứng chỉ xanh ngày càng nghiêm ngặt. Khi làm được điều này, ngành thủy sản Việt Nam sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển bền vững.

Bạn là doanh nghiệp trong ngành thủy sản? Hãy chia sẻ chiến lược của mình để cùng nhau vượt qua thách thức xanh hoá.